Afganistan’daki kadınlara yönelik çevrimiçi dergi
![](https://haberyenimahalle.com.tr/wp-content/uploads/2024/01/afganistandaki-kadinlara-yonelik-cevrimici-dergi-J8z9iSuh-780x470.jpg)
Birleşmiş Milletler Afganistan Yardım Misyonu’nun (UNAMA) son raporuna göre Taliban yönetimi, ülkede zaten sınırlı olan kadın haklarını daha da kısıtladı. BM misyonu Aralık 2023 tarihli raporunda Taliban’ın evli olmayan veya vasisi erkek olmayan kadınlara karşı sert tedbirler aldığına dikkat çekiyor.
Rapora göre kadınların iş, seyahat ve sağlık hizmetlerine erişimi son aylarda daha da zorlaştı. Pek çok somut örneğin yer aldığı BM raporunda, örneğin “Erdem Bakanlığı” tarafından bir kadına, bir sağlık ocağında “işini sürdürebilmesi için evlenmesi gerektiği” söylendi. Bunun nedeni ise “tek kadının çalışmasının uygunsuzluğu” olarak gösterildi.
Online dergi Zan Times’ın kurucusu Zehra Nadir’e göre raporda yer alan örnekler pek çok benzer vakadan sadece birkaçı. Gazeteci Nadir, ülkesindeki kız çocuklarının ve kadınların seslerini duyurmak amacıyla dergiyi Ağustos 2022’de hayata geçirdi.
Ender, 34, Kanada’da yaşıyor. York Üniversitesi’nde cinsiyet çalışmaları alanında doktora yapmak için Kabil’den Toronto’ya uçtuğunda Taliban artık iktidarda değildi. Günümüz Taliban döneminde eğitimine devam etmek için ülkeyi terk etmesinin mümkün olmayacağını belirtiyor ve ekliyor: “Artık ülkemdeki kız çocuklarına ve kadınlara destek olmak zorunda olduğumu hissediyorum.”
TALIBAN REJİMİNDE RİSKLİ ÇALIŞMALAR
Nadir, ülkeyi terk etmeden önce Afganistan’da gazeteci olarak çalışıyordu. New York Times da dahil olmak üzere uluslararası medya kuruluşlarında muhabir olarak çalıştı. Taliban’ın iktidara gelmesinden bu yana işlerini kaybeden veya can korkusu nedeniyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan meslektaşlarıyla hâlâ iletişim halinde. Derginin içeriğini hazırlarken bu iletişim ağından yararlandığını belirtiyor:
“Dergimiz Zan Times için Afgan kadın gazeteciler ülke içinde ve dışında Farsça ve İngilizce haber yapmak için çalışıyor. Sahadaki bilgiler Afganistan’daki küçük bir grup kadın gazeteci tarafından toplanıyor. Büyük tehlike altında çalışıyorlar ve gündemdeki konuları haber yapıyorlar. Taliban duymak istemiyor: “Afganistan’da LGBTİ+’lar, insan hakları, aile içi şiddet veya çocuk yaşta evlilikler. Anlatacak çok şey var. Çok büyük haksızlıklar var.”
Taliban, Ağustos 2021’de iktidara geldikten sonra kadınların kamusal yaşamın hemen her alanında yer almasını yasakladı. Kızların altıncı sınıftan sonra okula gitmesi yasaklandı ve güzellik salonları kapatıldı. Mayıs 2022’de yayınlanan bir kararnamede kadınların dışarıda tüm vücutlarını kapatacak ve sadece gözlerini gösterecek şekilde burka giymeleri tavsiye edilmişti. Burka giymeden evden çıkmaya cesaret eden herkes sokak ortasında dövülüyor ve gözaltına alınıyor.
Zehra Az, “Birçok aile açısından bakıldığında, kadın aile üyelerinin Taliban tarafından gözaltına alınması büyük bir utanç. Bu nedenle birçok baba veya koca, kızlarının veya eşlerinin evden çıkmasını yasaklıyor” diyor.
“Eleştirel habercilik ve Taliban propagandasıyla çelişen her şey hayati tehlike oluşturuyor. Sahadaki meslektaşlarımızın son derece dikkatli olması gerekiyor. Takma isimlerle yazıyorlar ve sadece bize danışmak için evden çıkıyorlar. Meslektaşlarımız birbirlerini tanımıyor ve sadece birbirleriyle iletişim kuruyorlar. yurtdışındaki meslektaşları.”
‘SADECE KINMAK YETERLİ DEĞİL’
Zehra Az, başlangıçta kendi birikimlerini internet dergisini kurmak için kullandığını, meslektaşlarının ise kısmen ücretsiz çalıştığını anlatıyor. Ama şimdi hibeler, fonlar ve bağışlar alıyorlar. Afgan gazeteci dergiyle ilgili şu bilgileri veriyor:
“İnsanları eğitmek istiyoruz. Eleştirel düşünceye kendimizi adadık. Okuyucularımızın çoğunluğu Afganistan’dan ama aynı zamanda çok sayıda Afgan mültecinin yaşadığı diğer ülkelerden de birçok takipçimiz var.”
Zehra Ender, ülkesindeki kadınlara ve kız çocuklarına yurt dışından verilen siyasi desteğin yanı sıra uluslararası toplumun dayanışmasına da güveniyor. Ancak yine de Batılı ülkelerin bu konuda daha somut adımlar atması gerektiğini savunuyor: “Sadece iyi niyet temennilerinden ya da Taliban’ı kınamaktan bahsetmiyorum. Bu hiçbir fayda sağlamaz. Taliban’a karşı somut ve kararlı adımlara ihtiyaç var. Mesela kadın düşmanı politikalarını değiştirene kadar.” Kadınların yeniden kamusal hayata aktif olarak katılmasına izin verilene kadar seyahat yasağı da dahil olmak üzere çeşitli yaptırımlar uygulanmalıdır.” (DW Türkçe)